Meme Kanserinde Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Nedir?

Meme kanserinde sentinel lenf nodu biyopsisi, kanser hücrelerinin memeden koltuk altındaki lenf bezlerine yayılıp yayılmadığını değerlendirmek amacıyla uygulanan cerrahi bir yöntemdir. Sentinel lenf nodu, tümörden gelen lenf sıvısının ulaşmasının beklendiği ilk lenf bezi veya bezleridir. İşlem sırasında bu lenf nodları belirlenerek çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir. Sonucun negatif olması çoğu hastada daha kapsamlı koltuk altı cerrahisine gerek kalmamasını sağlayabilir. Pozitif sonuçta ise izlenecek yol tümör özellikleri, pozitif lenf nodu sayısı, gerçekleştirilen meme ameliyatı ve planlanan radyoterapi gibi faktörlere göre belirlenir. Güncel yaklaşımda bazı erken evre meme kanseri hastalarında sentinel lenf nodu biyopsisinin dahi uygulanmayabileceği seçilmiş durumlar bulunmaktadır.

Sentinel Lenf Nodu Ne Demektir?

Lenf sistemi, doku aralarında biriken sıvının dolaşıma katılmasına yardımcı olan ve bağışıklık yanıtında görev üstlenen lenf damarları ile lenf bezlerinden oluşur.  Meme dokusundan gelen lenf sıvısının önemli bölümü koltuk altındaki lenf bezlerine ulaşır. Kanser hücreleri meme dışına çıkmaya başladığında yakın lenf bezleri yayılımın ilk görülebileceği bölgelerden biridir.

Sentinel lenf nodu, tümör bölgesinden gelen lenf akımının ulaştığı ilk lenf bezi olarak tanımlanır. Tek bir sentinel nod bulunabileceği gibi birden fazla lenf bezi de bu işlevi görebilir. Bu bezlerin incelenmesi, koltuk altındaki çok sayıda lenf nodunu çıkarmadan bölgesel yayılım hakkında bilgi edinilmesini sağlar.

Lenf nodu sonucunun anlamı yalnızca pozitif veya negatif olmasına göre değil, tutulumun miktarı ve hastalığın diğer özellikleriyle birlikte değerlendirilir.

Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Neden Yapılır?

Sentinel lenf nodu biyopsisi, meme kanserinin koltuk altı lenf bezlerine yayılıp yayılmadığını mümkün olduğunca sınırlı bir cerrahi işlemle değerlendirmeyi amaçlar. Elde edilen bilgi hastalığın evrelenmesine ve ameliyat sonrası tedavi planının belirlenmesine katkı sağlar.

Geçmişte meme kanseri cerrahisinde koltuk altındaki daha fazla sayıda lenf bezinin çıkarılması daha yaygın bir yaklaşımdı. Sentinel lenf nodu yönteminin kullanılmasıyla uygun hastalarda yalnızca ilk drenaj alanındaki birkaç lenf nodunun incelenmesi mümkün hale gelmiştir. Böylece gereksiz geniş koltuk altı cerrahisinden ve buna bağlı bazı yan etkilerden kaçınılabilir.

Meme Kanserinde Lenf Bezleri Neden Önemlidir?

Meme kanserinde lenf nodu tutulumu, hastalığın bölgesel yayılımının değerlendirilmesinde önemli bilgilerden biridir. Meme kanserinde lenf nodlarının kanser hücresi içerip içermemesi ve tutulum gösteren bezlerin sayısı, hastalığın patolojik evresinin belirlenmesinde dikkate alınan önemli bulgular arasındadır. 

Bununla birlikte günümüzde tedavi planı yalnızca lenf nodu durumuna göre belirlenmez. Tümörün büyüklüğü, hormon reseptörleri, HER2 durumu, tümör derecesi ve diğer biyolojik özellikleri de değerlendirmeye dahil edilir.

Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Nasıl Yapılır?

İşlem çoğunlukla meme kanseri ameliyatıyla aynı seansta gerçekleştirilir. Sentinel lenf bezlerinin belirlenebilmesi için meme veya tümör çevresine radyoaktif işaretleyici, mavi boya ya da kullanılan tekniğe göre farklı bir işaretleyici uygulanabilir. Bu maddeler lenf yollarını takip ederek ilk drenaj yapılan lenf nodlarına ulaşır.

Sentinel Lenf Nodu Pozitif Çıkarsa Ne Olur?

Sentinel lenf nodu pozitif sonucu, çıkarılan lenf bezinde meme kanseri hücrelerinin saptandığını gösterir. Ancak bu durum her hastada koltuk altındaki bütün lenf bezlerinin çıkarılması gerektiği anlamına gelmez.

2025'te yayımlanan güncel önerilere göre, erken evre meme kanseri nedeniyle meme koruyucu cerrahi uygulanacak ve ardından tüm meme radyoterapisi alacak uygun hastalarda bir veya iki sentinel lenf nodunda metastaz bulunması halinde aksiller lenf nodu diseksiyonu rutin olarak önerilmemektedir. Mastektomi yapılan bazı klinik olarak nod negatif hastalarda da bir veya iki pozitif sentinel nod varlığında bölgesel radyoterapi planlanarak geniş aksiller cerrahiden kaçınılabilmektedir.

Bu nedenle pozitif sentinel lenf nodu saptandığında sonraki yaklaşım, hastanın tüm bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenir. 

Sentinel Lenf Nodu Negatif Çıkarsa Ne Anlama Gelir?

Sentinel lenf nodu negatif olduğunda incelenen lenf bezlerinde kanser hücresi saptanmamıştır. Bu durumda kanserin diğer bölgesel lenf bezlerine yayılmış olma ihtimali oldukça düşüktür ve çoğu erken evre hastada ek lenf nodu cerrahisine ihtiyaç duyulmaz.

Negatif sentinel nod sonucu meme kanserinin genel tedavisinin tamamlandığı anlamına gelmez. Meme ameliyatı sonrası radyoterapi, hormon tedavisi, kemoterapi veya hedefe yönelik tedavilerin gerekliliği tümörün diğer özelliklerine göre ayrıca belirlenir.

Koltuk Altı Lenf Bezlerinin Tamamı Alınır Mı?

Hayır. Koltuk altı lenf bezlerinin tamamının çıkarılması günümüzde her meme kanseri hastasında uygulanan standart bir yaklaşım değildir. Sentinel lenf nodu biyopsisinin temel amaçlarından biri de gerekli olmayan geniş aksiller cerrahiden kaçınmaktır.

Sentinel bezlerin negatif olması halinde genellikle başka lenf bezleri çıkarılmaz. Pozitiflik durumunda bile bazı erken evre hastalarda aksiller diseksiyon uygulanmadan tedavi sürdürülebilir. Buna karşılık daha yaygın nodal hastalık, ameliyat öncesinde biyopsiyle doğrulanmış lenf nodu metastazı veya tedavi sonrasında devam eden nodal hastalık gibi durumlarda yaklaşım farklı olabilir.

Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Lenfödem Riskini Etkiler Mi?

Lenf bezlerinin çıkarılması, kol ve göğüs bölgesindeki lenf sıvısının dolaşımını etkileyerek lenfödem gelişmesine neden olabilir. Ancak sentinel lenf nodu biyopsisinde daha az sayıda lenf bezi çıkarıldığı için risk, aksiller lenf nodu diseksiyonuna göre daha düşüktür.

Güncel hasta bilgilendirme verilerinde lenfödem riskinin sentinel lenf nodu biyopsisinden sonra yaklaşık yüzde 5–17, aksiller diseksiyondan sonra ise yaklaşık yüzde 20–30 arasında olabileceği belirtilmektedir. Radyoterapi ve yüksek vücut kitle indeksi gibi faktörler riski ayrıca artırabilir.

Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Hangi Hastalara Uygulanır?

Sentinel lenf nodu biyopsisi özellikle koltuk altında muayene ve görüntüleme açısından belirgin lenf nodu tutulumu bulunmayan erken evre invaziv meme kanserlerinde değerlendirilir. Duktal karsinoma in situ nedeniyle mastektomi planlanan bazı hastalarda sentinel lenf nodu biyopsisi de cerrahi sürece dahil edilebilir.

Bununla birlikte her erken evre hastada işlem zorunlu değildir. Güncel öneriler, ameliyat öncesi koltuk altı ultrasonu negatif olan, menopoz sonrası 50 yaş ve üzerindeki, 2 cm veya daha küçük, hormon reseptörü pozitif, HER2 negatif ve derece 1–2 tümörü bulunan bazı hastalarda meme koruyucu tedavi planlanıyorsa rutin sentinel lenf nodu biyopsisinin yapılmayabileceğini belirtmektedir.

Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Sonrası İyileşme Süreci

Sentinel lenf nodu biyopsisinden sonra koltuk altında hassasiyet, geçici uyuşukluk, şişlik veya hareket sırasında rahatsızlık görülebilir. Kanama ve enfeksiyon gibi cerrahi komplikasyonlar da mümkündür.

Mavi boya kullanılan kişilerde ciltte veya idrar renginde geçici renk değişiklikleri görülebilir. İyileşme süreci aynı seansta yapılan meme ameliyatının kapsamına göre de değişir. Kol veya göğüs bölgesinde giderek artan şişlik, ağrı veya gerginlik gelişmesi durumunda değerlendirme gerekir.

Patoloji Sonucu Tedavi Planını Nasıl Etkiler?

Patoloji raporunda sentinel lenf nodunda tümör hücresi bulunup bulunmadığı, tutulumun büyüklüğü ve etkilenen lenf nodu sayısı belirtilir. İzole tümör hücreleri, mikrometastaz ve daha büyük metastazlar aynı şekilde değerlendirilmez.

Bu bilgiler meme kanserinin evrelemesine katkı sağlar ve ek koltuk altı cerrahisi, radyoterapi alanları ile sistemik tedavilerin planlanmasında diğer tümör özellikleriyle birlikte kullanılır. Sentinel nod sonucunun tek başına bütün tedavi planını belirlemesi beklenmez.

Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Hakkında Sık Sorulan Sorular